زمان تشکیل بازار علمی‌ی داخلی؟

ارزیابی‌ی یک کار علمی وقتگیر است. سرمایه‌ی زیادی باید صرف کنی تا به این توانایی برسی که کارهای علمی را ارزش‌یابی کنی و با دقت خوبی بگویی چه کاری بهتر از کاری دیگر است و غیره.

اکنون این بازار جهانی‌ی ارزش‌یابی وجود دارد. در بحثها و گفتگوها با داوران مجلاتِ خوب٫ نویسندگانی ایرانی به صورت مجانی دارند از سیستم ارزش‌یابی‌ی جهانی استفاده می‌کنند. کارشان داوری می‌شوند بدون اینکه دولت ایران سرمایه‌ای یا هزینه‌ای به ارزش‌یابی‌ی کارهای علمی‌ی داخلی اختصاص دهد. به صورت خلاصه ما در سیستم ارزش‌یابی‌ی جهانی داریم از دیگران مجانی کولی می‌گیریم. از غولهایی داریم سواری‌ی مجانی می‌گیریم.

این نکته‌ی مثبت غول سواری است. اما آیا ما ضرری هم می‌کنیم؟ چیزی را داریم از دست می‌دهیم؟ اگه طرفدار نظریه‌ی توطیه باشید جواب مثبت هست. ما چون داریم از غولهای علمی استفاده می‌کنیم٫ آن غولها هم باهوش هستند٫ اگر آنها بخواهند شیطونی کنند می‌توانند جهت رشد علمی‌ی ما را تعیین کنند. می‌توانند به صورت سیستماتیک باعث رشد یک تفکر خاص در ایران شوند و جلوی رشد تفکرهای دیگر را بگیرند. تنها کاری که لازم دارند که بکنند این است که چه کارهایی را رد کنند و چه کارهایی را قبول کنند. با این کار ساده٫ امکان رشد تفکرها یا شاخه‌هایی خاص از علم در ایران بوجود می‌اورند٫ جلوی رشد و ایجاد شاخه‌های خاص در ایران را خواهند گرفت.

سوال مهم این جاست که آیا این غولهای علمی یا سامانه‌ی ارزش‌یابی‌ی علمی‌ی جهانی دست به این عمل ناشایست زده‌اند که ما بخواهیم استفاده از غولهای علمی را کنار بگذاریم؟ اکنون دلیلی بر این عمل جامعه‌ی جهانی گویا وجود ندارد. متخصیص داخلی با ایجاد شبکه‌های اجتماعی‌ی داخلی٫ به اشتراک گذاشتن جواب داوری‌ها و تصمیمات ویرایش‌گران بین‌المللی این امکان را دارند که در صورت به انحراف رفتن شبکه‌ی ارزش‌یابی‌ی جهانی‌ی علمی از این موضوع با خبر شوند. اما آیا این شبکه‌های داخلی وجود دارد؟ آیا ما اصلن به این سطح رسیده‌ایم؟ جواب این دو سوال آخر هم به نظر من٫ منفی است.

کار منطقی و درست پس این است که تا زمانی که دلیلی مستند نداریم که سامانه‌ی ارزش‌یابی‌ی جهانی به سراغ معیارهای غیر علمی رفته است٫ از هزینه‌های اندک و سرمایه‌ی ناچیز خود درست استفاده کنیم. آن را خرج تشکیل سامانه‌های ارزش‌یابی‌ی داخلی نکنیم. ما علم را هنوز خوب تولید نمی‌کنیم٫ چگونه انتظار دارید که بتوانیم توانایی ارزش‌یابی‌ی نسبتن خوب کارهای علمی را مستقلن داشته باشیم؟